wandelroute omgeving Valkenburg aan de Geul
Hier volgt de beschrijving van een wandelroute door de omgeving van Valkenburg aan de Geul (Limburg) die wij op een bewolkte, maar droge, winterse dag (het vroor drie graden) in december 2004 gelopen hebben. Het begin- en eindpunt is het Grendelplein in Valkenburg. Dichtstbijzijnde parkeerplaats is aan de Plenkertstraat.
De wandeling is ongeveer 11 kilometer lang (zie route) en gaat voornamelijk over onverharde wegen en door bossen, weilanden, natuurgebied Gerendal en de dorpen Schin op Geul en Oud-Valkenburg. Onderweg komen we langs kastelen, een kerk, wegkruizen, kapelletjes en andere bezienswaardigheden. De nummers in de beschrijving corresponderen met de nummers op de weergave van de route.
start
Loop over het Grendelplein richting de Historische Fluweelgrot (Daalhemerweg). Neem het eerste pad linksaf de trappen op. Je loopt nu langs de Kasteelruïne van Valkenburg.
Het beeld van Valkenburg werd meer dan vijf eeuwen beheerst door het Kasteel van Valkenburg. Nederlands enige hoogteburcht, daterend uit het jaar 1050, was gebouwd op een uitloper van de Heunsberg. Verschillende malen ondergaat het kasteel belegeringen en verwoestingen. Het Kasteel van Valkenburg beleeft zijn laatste belegering in 1672. Dan veroveren de troepen van de Franse koning Lodewijk XIV de burcht, maar het Hollandse leger weet het terug te veroveren. Besloten wordt om de burcht onherstelbaar te verwoesten om te voorkomen dat ze opnieuw in Franse handen valt. Het kasteel wordt met buskruitladingen tot ontploffing gebracht. Sindsdien is het Kasteel van Valkenburg niets meer dan een indrukwekkende ruïne.
Aan het einde linksaf onder de Berkelpoort door (1) de Berkelstraat op.
De oude kern van Valkenburg, globaal gelegen tussen de Kasteelruïne en de Geul, werd ooit beschermd door een uit kalksteen opgetrokken stadsmuur. Het vestingstadje werd ontsloten door kasteel Den Halder en door drie poorten, namelijk de Geulpoort aan de Geul, de Berkelpoort in het oosten en de Grendelpoort in het westen. Alleen de twee laatstgenoemde poorten zijn bewaard gebleven. De Berkelpoort is genoemd naar de familie Berckelaer, die vele bezittingen had in en rond Valkenburg.
Even later rechtsaf de Grotestraat in en deze blijven volgen. Je komt onder andere langs het Streekmuseum (aan je rechterhand). Loop rechtdoor om het Theo Dorrenplein over te steken en sla bij de kruising rechtsaf de Doctor Erensstraat in. Aan het einde van de straat linksaf en vervolgens de eerste straat rechts nemen, de Pastoor Sartonstraat. Bij de kruising linksaf slaan de Van Tillstraat in. Aan het einde de provinciale weg schuin oversteken (2) en rechts de Oosterweg ingaan. De Oosterweg volgen, onder andere langs verpleegkliniek Valkenheim en sportpark Oost. Negeer de zijweg naar links. Zo komt de wandeling langs Kasteel Oost.
Kasteel Oost, net buiten het centrum van Valkenburg aan de Geul, ligt verscholen tussen eeuwenoude beukenbomen aan de oever van de Geul. In 1563 wordt het kasteel voor het eerst genoemd in historische geschriften, maar dan als landhuis in plaats van kasteel. De huidige verschijningsvorm, gebouwd door de Belgische jonkheer De Villers de Pité, dateert uit 1830.
In 1996 is Kasteel Oost volledig gerenoveerd. Sindsdien is het kasteel in gebruik als restaurant, trouwlocatie, en party- en congrescentrum. De binnenplaats is vrij te bezichtigen. Let op de mooie wapenleeuwen op de hekposten bij de ingang.
Vervolg de Oosterweg. Neem, na zo'n vierhonderd meter, de trap van houten balken aan de linkerkant van de weg omhoog (3). De wandeling gaat nu door het Schaelsbergerbos. Bovenaan de trap rechtsaf het pad langs het spoor volgen. Bij de brug vervolgens linksaf het spoor oversteken en dan weer rechtsaf. Bij de kruising, waar ook een bankje staat, rechtdoor het hoofdpad blijven volgen (die iets van het spoor afbuigt). Dit pad door het Schaelsbergerbos lijdt naar de Kluis, een oude kluizenaarswoning. Verlaat de doorgaande weg en ga voor de kluizenaarswoning naar rechts. Hier lopen twee wandelpaden naast elkaar. Neem nadat je rustig hebt rondgekeken, het rechterpad. Deze loopt al snel heuvelafwaarts.
In 1688 laat de Heer van Kasteel Schaloen, Graaf Gerard Hoen van Cartiels, op de Schaelsberg de Kluis met kapel bouwen. Het uit mergelsteen opgetrokken gebouw is gebouwd op de plek waar vermoedelijk al eeuwen lang een boswachterhut had gestaan. Tot 1930 brachten doorlopend één of meer vrome kluizenaars er een groot deel van hun leven door in alle soberheid temidden van de ongerepte natuur. De in totaal zestien kluizenaars leefde, volgens vrome traditie, van wat hij zelf verbouwde in de tuin naast de Kluis en van wat de boeren uit de omgeving hem brachten. Wanneer de kluizenaar te zeer door honger gekweld werd, luidde hij de klok om het de boeren in de omgeving te laten weten.
Het gebouw is in de loop der jaren, meestal door de kluizenaar zelf, meerdere malen 'opgeknapt'. Vermoedelijk zijn het koor en absis het oudste. In 1976 werd de Kluis, bestaande uit een koor met absis, het schip van de kapel en twee eenvoudige kamertjes met een bovenverdieping, grondig gerestaureerd om ze voor het nageslacht te behouden. Naast de kluizenaarswoning staan veertien Kruiswegbeelden met schilderingen. Ze zijn in 1843 gebouwd als buitenkruisweg.
De kluizenaarswoning is inclusief kapel van half mei tot en met oktober iedere zondag van 13.00 tot 17.00 uur voor een vrije gift te bezoeken. In juli en augustus en in de herfst vakantie ook op maandag tot en met donderdag van 13.00 tot 17.00 uur.
Volg het pad de heuvel af en ga voor het spoor linksaf (4) richting Schin op Geul. Blijf het pad naast het spoor volgen. Het spoor niet oversteken. Na een tijdje zie je links bungalowpark Schin op Geul (5) liggen.
Volg de weg rechtdoor waar het wandelpad op uitkomt, parallel aan het spoor. Bij de T-splitsing rechtsaf het viaduct door (6). Bij de volgende kruising linksaf de Graafstraat in, richting Schin op Geul. Een kruis langs de weg, zoals bij deze kruising, zie je op heel veel plekken in Limburg.
Langs de weg, tussen de akkers en naast wandelpaden zie je ze staan; wegkruizen. Het waarom er juist op die plek, eeuwen geleden, een kruis is geplaatst, is veelal verloren gegaan in de loop der jaren. Een zogenaamd devotiekruis werd geplaatst uit dankbaarheid voor genezing of voorspoed. Een zoen- of moordkruis staat meestal op een plaats waar iets vreselijks is gebeurd en voorkomt dat de ziel van de overledene blijft rondspoken. Hagelkruizen staan naast de akkers en moeten, ter bescherming van de oogst, een naderend noodweer afwenden.
Deze kruizen, maar ook de vele heiligenbeelden en Mariakapellen hebben grote cultuurhistorische waarde en zijn niet meer weg te denken uit het Limburgse landschap.
Via deze weg, de Graafstraat, kom je langs de oudste kerk van Limburg, de RK H. Mauritius Kerk.
De R.K. H. Mauritius Kerk van Schin op Geul wordt gerekend tot één van de oudste kerken van Limburg. Het oudste gedeelte is gebouwd in Romaanse stijl met laat-gotische gewelven, maar veel is er in de loop van de tijd aan het gebouw veranderd en verbouwd. Omstreeks 1768 vond een grote verbouwing plaats en in 1794 weer toen de sacristie werd toegevoegd. In 1926 werd de kerk vergroot onder leiding van architect Van Groenendael uit Maastricht. Aan het oude zaalkerkje werden een nieuw groot middenschip met twee zijbeuken, een nieuw rondgesloten priesterkoor en twee sacristieën gebouwd.
De parochiekerk is gewijd aan Sint-Mauritius, een Romeins heilige en martelaar die ongeveer in de tijd van 300 na Chr. leefde. De kerk herbergt sinds 1859 relieken van Sint-Cornelius en is daardoor sinds die tijd een bedevaartsoord.
De kerk was oorspronkelijk een dochterkerk van de kerk in Meerssen. Tot 1281 was zij de moederkerk van Valkenburg. De kerk van Schin op Geul staat op de lijst van rijksmonumenten.
Ga op het Kerkplein rechtsaf de Tolhuisstraat in. Meteen na de brug weer rechtsaf, de Mauritiussingel in. Bij basisschool St-Antonius rechtsaf (vòòr het gietijzeren kruis) het pad op dat langs enkele voetbalvelden gaat (7). Door het draaihekje heen en het pad vervolgen. Met de bocht mee naar links en het bruggetje nemen. Het wandelpad gaat nu door de weilanden heen via nog een paar lawaaierige draaihekjes en langs een rij oude knotwilgen. Wanneer je aan het einde komt van het pad door het weiland, sla je op de T-splitsing rechtsaf. Deze straat, de Veeweg (8), volgen tot aan de provinciale weg. Steek deze drukke weg voorzichtig over en loop een paar meter naar rechts om vervolgens linksaf het natuurgebied Gerendal in te gaan over de Gerendalsweg.
Het bijna 2000 hectare grote natuurgebied "Het Gerendal", beheerd door Staatsbosbeheer, bevat hellingbossen, droogdalen, beekdalen en landbouwgronden. De hellingbossen zijn uniek voor Nederland. Mede door de kalkhoudende grond groeien er uitzonderlijk veel soorten planten. Ook vindt je er een groot aantal oude en jonge hoogstamfruitbomen, die in het voorjaar volop bloesemen.
In het Gerendal vind je eveneens de bekende orchideeëntuin met ongeveer 35 soorten orchideeën, zoals de het Soldaatje, de Vliegenorchis en de Grote Muggenorchis. De tuin is van begin mei tot eind juni te bezoeken.
Wandel verder over de Gerendalsweg langs het parkeerterrein, waar ook een informatiebord staat. Neem, na zo’n 800 meter, het onverharde pad rechtsaf (9). Deze gaat heuvelopwaarts. De eerstvolgende weg rechtsaf nemen (10, scherp rechts). Vanaf dit hoog gelegen pad heb je een mooi uitzicht over het heuvelachtige landschap. Bij de splitsing verderop, het linker pad aanhouden naar beneden. Eenmaal beneden, zie je in de verte al de Sint Jansboskapel waar we naartoe wandelen. Bij het kapelletje rechtsaf, richting de doorgaande weg. De Oud-Valkenburgerweg voorzichtig oversteken (11) en de oprijlaan van Kasteel Schaloen oplopen.
Aan je linkerhand ligt het befaamde heempark "Kasteeltuin Oud-Valkenburg" waar zo’n vierhonderd plantensoorten zijn verzameld die typerend voor de Zuid-Limburgse flora zijn. Verder zijn er oude veldgewassen en groenten aangeplant, kun je genieten van de geuren en kleuren van de kruidentuin en kun je de imkerij bekijken.
Naast de Kasteeltuin ligt de uit 1699 daterende Schaloenmolen (Sjloens Meule), die vroeger onderdeel was van de complexen van Kasteel Schaloen. Tot de Franse tijd was deze, door de Geul aangedreven graanmolen, een zogenaamde dwang- of banmolen, wat inhoud dat de dorpelingen vroeger verplicht waren hun graan hier te laten malen.
De Kasteeltuin en de Schaloenmolen zijn begin mei tot half september geopend van 12:30 tot 17:00 uur.
Loop onder de poort door de binnenplaats van Kasteel Schaloen op om het kasteel te kunnen bekijken. Het kasteel zelf is helaas niet te bezichtigen.
Al in 1375 werd Kasteel Schaloen genoemd in de geschriften, maar het door grachten omgeven kasteel werd tijdens de Spaans-Nederlandse oorlog verwoest. In 1656 is het kasteel door de heer J.R. Hoen van Cartiels herbouwd in de vorm van een rechthoekig huis, waarna er in 1894 een ingrijpende restauratie plaats vond in neogotische stijl door Pierre Cuypers. De bijgebouwen van het kasteel herbergen tegenwoordig hotelkamers, appartementen en een restaurant.
Neem het fietspad dat op de parkeerplaats begint. Via deze oude beukenlaan wandel je deels om Kasteel Schaloen heen en heb je, wanneer de weg naar links buigt (12), ook zicht op Kasteel Genhoes verderop.
Kasteel Genhoes (letterlijk het-versterkte-huis), dat door grachten is omgeven, is waarschijnlijk uit een in de 11e of 12e eeuw gebouwde woontoren. Het is het stamkasteel van de heren van Valkenburg. Het oudste gedeelte van het kasteel is gotisch, de voorgebouwen zijn in Limburgse barok en de boogbrug is romaans. In 1577, tijdens de 80-jarige oorlog, werd het kasteel door brand verwoest. In het begin van de 17e eeuw is het kasteel hersteld. De besloten hoeve, die bij het kasteel hoort, dateert uit de 18e eeuw. Het kasteel is niet te bezichtigen.
Via het witte bruggetje over de Geul kom je uit bij de beeldengroep De Drie Beeldjes.
Calvariegroep De Drie Beeldjes bestaat uit drie kapelletjes met de beeltenissen van Christus aan het kruis geflankeerd door zijn moeder Maria (links) en leerling Johannes de Evangelist (rechts). In het nisje aan de voet van het kruis staat een klein beeldje van Sint Rochus, de heilige die werd aangeroepen tegen de pest.
Volgens de legende werden de kapelletjes hier geplaatst in opdracht van de heer van kasteel Schaloen. Een boze geest verhinderde hem steeds om met zijn paard de Geul over te steken. De kluizenaar van Schaesberg adviseerde hem om aan de overkant van de Geul aan de rand van het bos, drie beeldjes op te richten ter ere van Jezus, Maria en Johannes. Zo geschiedde en nadat de beelden geplaatst waren, kon de heer van kasteel Schaloen de brug over de Geul ongehinderd passeren. De boze geest was gevlucht.
Sla linksaf richting Valkenburg om de wandeling te vervolgen. Negeer de zijweg naar rechts richting de Kluis, want die hebben we al bezocht. Ga, na zo'n vijfhonderd meter, linksaf de parkeerplaats op (13) en steek deze over. Neem het wandelpad dat naar links buigt en over de witte brug gaat. Na de brug direct rechtsaf en het pad langs de slingerende Geul volgen. Bij de T-splitsing rechtdoor het pad langs de Geul blijven volgen. Al snel kom je bij een witte brug die naar Kasteel Oost en de kinderboerderij in het kasteelpark lijdt (14). Neem eventueel een kijkje bij de dieren, maar kom vervolgens op dit punt terug om het pad langs de Geul weer te volgen.
Steek de provinciale weg voorzichtig over (15) en vervolg aan de overkant het wandelpad langs de Geul. Het pad komt uit op het Walrumplein, naast Hotel Walrum. Steek het plein over, blijf hierbij de Geul volgen, en ga rechtdoor de Bogaardlaan in. Vervolgens links van het water blijven en de Pelerinstraat inlopen. De Pelerinstraat blijven volgen langs Kasteel Den Halder (zijweg de Kerkstraat negeren).
Het middeleeuwse Kasteel Den Halder was oorspronkelijk een versterkte hoektoren dat deel uitmaakte van de stadsomwalling van Valkenburg. Het verloor echter zijn verdedigingsfunctie waarna het verbouwd werd tot landhuis. Het huidige gebouw dateert uit 1635. Watermolen, vijvers, weiden en hoptuinen behoorden vroeger tot het grote Haldergoed.
Bij de kruising linksaf de Wilhelminalaan nemen (16). Eerste straat linksaf, de Halderstraat, nemen langs de stadswallen en daarna rechtsaf de Kerkstraat in. Bij de kruising met de Muntstraat rechtsaf de Grendelpoort onderdoor.
De 14e eeuwse Grendelpoort, ooit Bergerpoort genaamd, maakte als walmuur samen met de Berkelpoort en kasteel Den Halder deel uit van de verdedigingswerken van de stad. De poort bestaat uit een middendeel en twee ronddelen. Boven de spitsboog zijn aan beide zijde beeldnissen te zien met heiligenbeelden van Antonius van Padua en van Maria. De Grendelpoort bevindt zich aan de westzijde van de stad en geeft toegang tot de weg naar Maastricht. Bij de poort staat het voormalige poortwachtershuis, nu café Grendelpoort.
Via de Grendelpoort kom je weer op het Grendelplein uit, het beginpunt van deze wandeling (1).
Uiteraard vinden wij het leuk, als je deze route gelopen hebt, om te horen wat je ervan vindt. Komt de tocht overeen met je verwachtingen? Klopt de route beschrijving? Laat het ons weten door hieronder een berichtje te plaatsen. Alleen de velden 'naam' en 'bericht' zijn verplicht. Alvast bedankt!
Dit gastenboek bevat 22 berichten. |
Naam: B.v.Leeuwen (pietberdienvanleeuwen@home.nl) |
donderdag, 12 juli 2007 |
Dit is eigenlijk geen bericht maar een vraag. |
|
Naam: Anita |
dinsdag, 10 juli 2007 |
Ik ben dit van plan om dit te gaan lopen maar met mijn amerikaanse vriend. Is er ook een engelse versie van de route? Dat is ook fijn voor hem zodat ik niet alles hoef te vertalen. |
|
Naam: Colette (sibelle@zonnet.nl) |
zondag, 01 juli 2007 |
Beste maker van deze prachtige route, |
|
Naam: carien (m.schelleman@wanadoo.nl) |
dinsdag, 15 mei 2007 |
Ik ben van plan op 9 juni deze route te gaan lopen met een aantal vriendinnen, maar hoe lang loop je er ongeveer op? |
|
Naam: grootentraast (grootentraast@home.nl) |
woensdag, 18 april 2007 |
Route gewandeld op 11-4-2007, prachtige afwisselende wandeling. |
|
Naam: Harry Jacobs (jacobs704@zonnet.nl) |
dinsdag, 20 maart 2007 |
Vrijdag 16 maart 2007 de route gelopen. Prima route wel even vermelden dat mensen die niet zo'n goede conditie hebben of slecht ter been zijn, het in het begin niet makkelijk zullen hebben: Lange trap op en ook de afdaling is niet eenvoudig. |
|
Naam: Henriette |
woensdag, 07 maart 2007 |
Route zaterdag 03-03 gelopen in de regen. Route was heel mooi, zeer de moeite waard, ondanks het slechte weer. Goede schoenen was wel heel prettig daar het onderweg zeer nat en glibberig was. Beschrijving was ook goed, alleen inderdaad het punt voorbij de knotwilgen als je op een T-splitsing komt, daar rechtsaf. |
|
Naam: Koos kruijs (kooskruijs@quicknet.nl) |
woensdag, 28 februari 2007 |
Op maandag 26 februari 2007 hebben wij de tocht gelopen. Het was een mooie wandeling om te doen odanks dat het door de nattigheid her en der goed glibberig was. Wij hebben in iedergeval genoten van een stukje mooi Limburgs landschap |
|
Naam: Colette en Bartjan (sibelle@zonnet.nl) |
dinsdag, 31 oktober 2006 |
Colette, Bartjan en honden Joep en Rex hebben genoten van de wandeling. Relaxed wandelen met een kloppende route, veel onverhard, mooie uitzichten. Je krijgt echt een goede indruk van de natuur en cultuur in omgeving Valkenburg en zou niet denken dat je in een touristengebied zit. |
|
Naam: jacq & marlies vankan |
zondag, 10 september 2006 |
vandaag 10 september route gelopen. leuk en afwisselend traject en hoewel wij uit de omgeving komen toch ook op ons nog onbekend terrein gelopen. duidelijke route beschrijving. |
|
Naam: Rob en Toos Erken (r.erken@chello.nl) |
zondag, 27 augustus 2006 |
Prima route!!!! Heerlijk gelopen en genoten. |
|
Naam: Topografische Dienst Kadaster (hkampen@tdkadaster.nl) |
maandag, 03 april 2006 |
Geachte, |
|
Naam: Mevr. V.Warren-van Leuven Kouthoofd (jakarta@sympatico.ca) |
zondag, 12 februari 2006 |
Nou, ik viel waarlijk van mijn stoel af! toen ik Uw website hier vond! Ik heb nl in de Pastoor Sartonstr. 16 gewoond, toen die huizen pas gebouwd waren in de jaren '50! en de route die U hier heeft beschreven? Heeft 't mij mogelijk gemaakt, om mijn man nu te kunnen bewijzen wat ik hem altijd over mijn vorige woonplaats had verteld en de route die u beschreef voor de wandeling deed ik als kind op de fiets met mijn vriendinnetje!! NIET te geloven!! Dat ik dankzij U! Bewijs heb voor ook nog ns mijn nageslacht in Canada geboren en getogen! Met hartelijke dank! voor n heerlijke 'trip' langs memorylane! Met Ik ging indertijd op t Walramplein op de St. Antoniusschool bij de Zusters Fransciscanessers op school. Die school bestaat al heel lang niet meer en 't Walram hotel, had in de jaren 50 en begin 60 Indische Nederlanders uit 't voormalige Nederlands Indie wonende. Zelfs de ijssalon van wijlen Tilla bestaat nog! |
|
Naam: piet jaspers (pmjaspers@home.nl) |
vrijdag, 06 januari 2006 |
Bijzonder mooie Website! |
|
Naam: Johan Caris (johancaris@hotmail.com) |
zaterdag, 22 oktober 2005 |
Op 20 oktober 2005 hebben wij deze tocht gelopen. |
|
Naam: Wiel Cox (wiel@coxclout.demon.nl) |
donderdag, 13 oktober 2005 |
Samen met mijn vrouw hebben ik deze wandeling gelopen op 11 oktober 2005. Het is wat je noemt een aanrader! |
|
Naam: jennifer |
donderdag, 21 juli 2005 |
ik ga over vier dagen ook naar valkenburg met kamp en dat vind ik altijd heel leuk en de verblijfplaats vind ik het leukste omdat we altijd kloten tot diep in de nacht en soms slapen we helemaal niet |
|
Naam: Peter (f.l.verlind@wanadoo.nl) |
zaterdag, 14 mei 2005 |
Leuke site. Jammer dat er niet meer reakties op staan. De omgeving is zo mooi!! Ik ben (bijna) kind aan huis in Schin op Geul. Ik heb je wandeling niet gevolgd, zoals beschreven, maar altijd van Schin naar Valkenburg, de bekende 3-beeldjes wandeling. Dat 'bomendak'! Fascinerend. Overigens, bekijk de kalkstenen kozijnen van de kerk in Schin eens!! Daar zie je heel duidelijk fossiele afdrukken!! |
|
Naam: monique krol (moniquekrol@zonnet.nl) |
maandag, 18 april 2005 |
Heb je wandeling gelopen; ik heb genoten van a tot z! Jammer dat het zulk triest weer was zodat ik niet echt van mooie uitzichten heb kunnen genieten. De routebeschrijving was goed alleen in het begin had ik problemen: alleen al het vinden van het Gendelplein (dat moet Grendelplein zijn). Misschien is het handig om aan te geven dat het plein aan de voet van de Cauberg ligt. Ik ben vervolgens richting Fluweelgrot gelopen en ben op zoek gegaan naar de Daalhemerweg aan de linkerkant. Ik ben behoorlijk ver doorgelopen voordat ik erachter kwam dat de weg richting Fluweelgrot al de Daalhemerweg was..... Dat was het enige probleem. Verder een kleine aanvulling: de kasteeltuin bij het Schaloen gaat per 1 mei al open en niet half mei zoals beschreven staat. |
|
Naam: monique (moniquekrol@zonnet.nl) |
woensdag, 13 april 2005 |
Hoeveel kilometer is deze wandeling? |
|
Naam: Melanie (mjabrock@home.nl) |
zondag, 03 april 2005 |
http://home.planet.nl/~vers0142/ |
|
Naam: Melanie Brock (mjabrock@home.nl) |
zondag, 03 april 2005 |
Prachtige route die ik als kind al vaak gelopen heb "als Valkenburg maedje". |
|